Kurtuluşun Yolu: İstanbul'dan Samsun'a 19 Mayıs 1919

Sene 1919’u gösterdiğinde artık Dünya Savaşı bitmiş Osmanlı Devletinde bir takım olumsuz durumlar olmuştu. Olumsuz durum ibaresi belki az kalacak ama bu olumsuz durumlardan biri de Samsun bölgesinde çıkan Rumlar ve Türkler arasında başlayan çatışmalardı. Rumlar devletin durumundan aldığı cüretle Türk mahallelerinde zulümlere başlamış bölgenin cesur Türk halkı ise Rumlara boyun eğmiyordu. Çatışmalar hararetlenmiş bu durumun haberi payitahta kadar gelmişti. Bu çıkan çatışma basit gibi görülebilir fakat İtilaf devletleri Osmanlı’ya bir nota bildirmiş ve Mondros Ateşkes Antlaşmasının 7. maddesini bahane ederek bölgeyi işgal edebileceklerini dile getirmişlerdi. Dönemin Sadrazamı Damat Ferit Paşa ve Genelkurmayda bulunan paşalar bu isyanı bastırması için Mustafa Kemal’i uygun görmüşlerdi. Plan belliydi, Samsun’a varılacak isyan bastırılacak ve Samsun bölgesinin işgalinin önüne geçilecekti.

Mustafa Kemal’e görev tebliğini Abuk Ahmet Paşa vermiştir. Bu tebliği beraber tartışmışlar görev tanımları belli edilmiştir. Hatta Mustafa Kemal Nutuk’ta belirttiği gibi bu görev tanımlarından bazılarını tebliğ kağıdına kendi yazmıştır. Bu tanımlar, Mustafa Kemal’i 9.Ordu Müfettişi yapmıştır. Bölgeye gidilecek isyan bastırılacak, iki tarafın oluşan çeteleri tasnif edilecekti. Ama bu tebliğde dikkat edilmesi gereken bir husus vardı. Fermanda yazan maddeye göre Mustafa Kemal 3. ve 4. Kolorduya emir verebilecekti. Bu kapsam Bitlis, Elazığ, Kastamonu illerinde bulunun kolordular için de geçerli olacaktı. Bu bilgi şu çıkarımı yapmamızı sağlıyor; Mustafa Kemal bölge de hatta Anadolu da bir direnişe sahip olacak askeri gücü ferman yoluyla elde etmiştir. 

Nutuk Öncesi Atatürk Konuşuyor adlı kitapta belirtiğine göre Mustafa Kemal yola çıkmadan hemen önce Sultan Vahdeddin ile görüşmüştür. Bu görüşmede Sultan Mustafa Kemal’i tebrik etmiş ve tarih sahnesine girdiğini söylemiştir. Bu başarıları geride bırakıp Samsuna gitmenin ne kadar önemli olduğunu söylemiştir. Belki de yeni kurulacak devletin sinyallerini vermiştir. Artık bu görüşmeler sona ermiş, yola çıkılmak üzere hazırlıklar başlamıştır. Mustafa Kemal fermanda verilen yetkiler ve Sultanla yaptığı bu görüşmede kendi içerisinde bir Kurtuluş Savaşı senaryosu çizmiştir. Bunu Nutuk’ta dile getirmiştir.

Tarih 16 Mayıs’ı gösterdiğinde Bandırma isimli vapur Kız kulesi yakınlarda Mustafa Kemal'i de alarak hareket etmiştir. Vapurda 23 subay ve erler bulunuyordu. Vapur önce Sinop limanına oradan da gelen telgraf üzeri Samsun’a ulaşmıştır. Tabi bu noktada bilinmelidir ki vapur Samsun’a varana kadar temkinli ilerlemiş düşman saldırılarına karşı önlem alınmıştır. Bir hafta kadar Samsun’da kalan Mustafa Kemal Rum tacizlerini bitirmiştir. Bununla da kalmayıp bölgede Türk direniş örgütlerinin kurulmasına yardımcı olmuştur. Mustafa Kemal burada kaldığı bir hafta sonunda Havza’ya geçmiştir. Bu gelişme ile artık kurtuluş yolu başlamış ve Anadolu direnişi baş göstermiştir.

19 Mayıs 1919 Türk tarihinde direnişin sembolü olmuş ve yıllardır bu direniş milli bayram olarak kutlanmaktadır. 

ÖNDEN GİDENLERE SELAM OLSUN!

KAYNAKÇA

MUSTAFA KEMAL ATATÜRK, NUTUK(1919-1927), İŞ BANKASI YAYINLARI

MEHMET ALTAY , TÜRK ULUSAL HAREKETİNİN BAŞLANGIÇI,MEB.GOV.TR.